Skip to content
ssc.gov.vn
Hoạt động kỷ niệm
Một số giải pháp tăng cường giám sát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính của công ty đại chúng
27/07/2020

Thông tin trên Báo cáo tài chính (BCTC) của một doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để người sử dụng đưa ra các quyết định kinh tế, đặc biệt đối với thị trường chứng khoán, thông tin tài chính của tổ chức phát hành phải trung thực, chính xác và được cung cấp đầy đủ, kịp thời. Đây là yếu tố sống còn và mang tính quyết định để thu hút được lòng tin của nhà đầu tư. Vì thế, hoạt động kiểm toán độc lập với mục đích kiểm tra và xác nhận về tính trung thực và hợp lý của BCTC có vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao sự tin cậy của người sử dụng thông tin tài chính.

Nhằm nâng cao hiệu quả giám sát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính của công ty đại chúng, trước mắt cần thực hiện một số giải pháp cơ bản như sau:

Xem xét ban hành mới quy chế kiểm soát CLKT đối với doanh nghiệp kiểm toán (DNKT), kiểm toán viên (KTV) hành nghề được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có (LICC) thuộc lĩnh vực chứng khoán.

Quy chế KSCL phải hoàn thiện theo hướng đạt được các yêu cầu cơ bản như: Hệ thống KSCL phải được tổ chức độc lập với các tổ chức kiểm toán, KTV hành nghề và phải được giám sát công khai theo quy định; Nguồn lực cho hệ thống KSCL phải được bảo đảm và không chịu bất kỳ ảnh hưởng không hợp lý nào từ phía các KTV, DNKT hoặc tổ chức nghề nghiệp; Hệ thống KSCL phải có các nguồn lực thích đáng; ...

Thông tư số 157 chỉ có chế tài xử phạt đối với sai phạm nghiêm trọng về chuyên môn hoặc vi phạm chuẩn mực nghề nghiệp theo kết luận của đoàn kiểm tra mà chưa có chế tài xử phạt đối với KTV hành nghề có sai phạm về chất lượng dịch vụ kiểm toán. Do đó, việc kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán chưa thật sự mang lại hiệu quả đối với DNKT và KTV hành nghề, cũng như không khuyến khích các DNKT tăng cường việc KSCL kiểm toán tại doanh nghiệp mình. Vì vậy, cần ban hành quy định chi tiết về xử lý các sai phạm của KTV theo hướng xác lập cụ thể các hành vi vi phạm và biện pháp xử phạt vi phạm hành chính tương ứng để có căn cứ xử lý nghiêm minh đối với từng trường hợp sai phạm.

Hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán Việt Nam và các chính sách tài chính – cơ sở đánh giá việc lập và trình bày BCTC của các đơn vị có LICC

  Kiểm toán BCTC là việc thu thập và đánh giá các thông tin tài chính nhằm xác định và báo cáo về sự phù hợp của thông tin này với Chuẩn mực kế toán, Chuẩn mực kiểm toán và các chính sách tài chính. Các sai phạm của kiểm toán trong thời gian qua bên cạnh nguyên nhân chủ quan còn có nguyên nhân từ các bất cập của Chuẩn mực kế toán, Chuẩn mực kiểm toán, chính sách tài chính hay thiếu sự hướng dẫn đối với các vấn đề kế toán phức tạp. Do vậy, để giúp nâng cao CLKT, có cơ sở để phân định rõ ràng đúng, sai của KTV và DNKT. Vì vậy cần thiết sửa đổi, bổ sung các Chuẩn mực kế toán, Chuẩn mực kiểm toán cho minh bạch hơn, rõ ràng và tránh sự hiểu khác nhau giữa các bên về cùng một vấn đề trong chuẩn mực.

Xây dựng cơ chế phối hợp các cơ quan liên quan trong công tác giám sát Tổ chức kiểm toán, KTV

Việc giám sát tổ chức kiểm toán và KTV hành nghề cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp. Điều đó sẽ đem lại hiệu quả cao hơn trong việc giám sát hoạt động kiểm toán của các tổ chức kiểm toán và KTV hành nghề. Việc phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức nghề nghiệp cần được xây dựng theo hướng: Việc giám sát CLKT đối với các tổ chức kiểm toán, KTV hành nghề được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có LICC được thực hiện bởi cơ quan quản lý nhà nước; Việc giám sát CLKT đối với các tổ chức kiểm toán, KTV hành nghề không được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có LICC được thực hiện bởi các tổ chức nghề nghiệp.

Xây dựng phương thức giám sát (giám sát từ xa, giám sát tại chỗ)

Để thực hiện giám sát tổ chức kiểm toán, KTV hành nghề có hiệu quả, cơ quan giám sát cần xây dựng phương thức giám sát theo 2 phương thức chủ yếu:

- Giám sát từ xa thông qua việc: (i) Xem xét và đánh giá chất lượng BCKT đối với BCTC được các tổ chức kiểm toán và KTV thực hiện kiểm toán nhằm phát hiện các sai sót kiểm toán; (ii) Giám sát thông qua Báo cáo minh bạch và Báo cáo định kỳ của tổ chức kiểm toán; (iii) Giám sát thông qua phản ánh từ các bên có liên quan.

- Giám sát trực tiếp thông qua việc tổ chức các cuộc kiểm tra trực tiếp định kỳ hoặc đột xuất tại các tổ chức kiểm toán.

Đối với phương thức kiểm tra trực tiếp, cần xây dựng chương trình kiểm tra trực tiếp tổ chức kiểm toán. Các cuộc kiểm tra CLKT thực hiện cho các đối tượng khác nhau thì nên có các chương trình kiểm tra, tiêu chuẩn đánh giá CLKT khác nhau cho phù hợp. Các DNKT được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có LICC là những doanh nghiệp có quy mô lớn, vốn lớn, số lượng khách hàng lớn, số lượng KTV hành nghề và số lượng nhân viên lớn. Do đó, bộ máy KSCL của các DN này cũng được thiết kế cồng kềnh và phức tạp hơn đối với những DNKT vừa và nhỏ. Hơn nữa, đối tượng kiểm toán của các tổ chức kiểm toán được chấp thuận chủ yếu là các khách hàng lớn, công ty niêm yết, công ty đại chúng, công ty kinh doanh chứng khoán, … có LICC, do đó mức độ rủi ro cao. Do đó, nếu áp dụng chương trình kiểm tra đối với DN kiểm toán vừa và nhỏ để thực hiện kiểm tra đối với các DN kiểm toán được chấp thuận sẽ làm giảm chất lượng kiểm tra, kết quả kiểm tra không phản ánh chính xác chất lượng dịch vụ kiểm toán của DN được kiểm tra.

- Cách thức giám sát bổ sung: Ngoài 02 cách thức giám sát, kiểm tra nêu trên cần sử dụng cách thức giám sát thông qua việc mời đại diện tổ chức kiểm toán đến Cơ quan quản lý, giám sát (UBCKNN) để giải trình, làm rõ những nội dung trong sản phẩm kiểm toán hoặc những thông tin phản ánh trên phương tiện thông tin đại chúng, nhà đầu tư,….Cách thức này sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và nắm bắt thông tin kịp thời phục vụ công tác giám sát

Xây dựng phần mềm làm công cụ giám sát từ xa DNKT, KTV

Để thực hiện hiệu quả việc giám sát tính độc lập của tổ chức kiểm toán và KTV, cần thiết phải có một hệ thống thông tin đầy đủ về các đơn vị có LICC thuộc lĩnh vực chứng khoán cũng như các tổ chức kiểm toán, KTV hành nghề qua các năm để giám sát tính độc lập của tổ chức kiểm toán cũng như KTV hành nghề, là một trong những yêu cầu cao nhất trong hoạt động kiểm toán, đảm bảo cho hoạt động kiểm toán đạt chất lượng cao, BCTC minh bạch, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư.

Do đó, để giám sát được tính độc lập của KTV và DNKT cần xây dựng phầm mềm để quản lý tất cả các thông tin, dữ liệu về các đơn vị có LICC thuộc lĩnh vực chứng khoán, các tổ chức kiểm toán và các KTV hành nghề. Đồng thời, cần thiết phải quy định các đơn vị có LICC có trách nhiệm cung cấp thông tin cần thiết cho bộ phận giám sát liên quan đến việc kiểm tra chất lượng cũng như xử lý kỷ luật KTV và DNKT./.

Các tin khác