Skip to content
ssc.gov.vn
Hoạt động kỷ niệm
Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội và hành trình bền bỉ tạo lập giá trị
26/11/2021

Sở Giao dịch chứng khoán (GDCK) Hà Nội (tiền thân là Trung tâm GDCK Hà Nội) chính thức khai trương hoạt động vào ngày 8/3/2005, muộn hơn 5 năm so với thời điểm khai trương hoạt động của Sở GDCK Tp.HCM và 9 năm sau khi UBCKNN được thành lập. Cùng với hành trình 25 năm TTCK Việt Nam, Sở GDCK Hà Nội đã có chặng đường xây dựng và phát triển đầy quyết tâm, sáng tạo và đạt được những thành tựu đáng ghi nhận. Khởi đầu với hoạt động đấu giá cổ phần, phục vụ cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước, sau đó là các thị trường giao dịch cho từng loại hàng hoá điển hình của thị trường chứng khoán (TTCK) được lần lượt khai trương và đưa vào vận hành, đó là thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP) rồi tới TTCK phái sinh. Cho tới nay, mô hình một Sở ba thị trường trên một nền công nghệ tự chủ hiện đại tại HNX đã được hiện thực hoá thành công và ngày càng phát huy vai trò hết sức có ý nghĩa trong việc xây dựng kênh đầu tư, huy động và phân bổ vốn hiệu quả cho thị trường, cho cộng đồng doanh nghiệp và công chúng đầu tư.

Tổ chức tốt hoạt động đấu giá cổ phần, hỗ trợ tích cực quá trình cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước

Ngày 8/3/2005, phiên đấu giá cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đầu tiên được tổ chức tại Trung tâm GDCK Hà Nội (HASTC), phiên đấu giá Nhà máy Thiết bị Bưu điện (Postef) đã mở màn cho hoạt động đấu giá cổ phần hóa DNNN qua Trung tâm giao dịch chứng khoán thay vì đấu giá tại doanh nghiệp hoặc công ty chứng khoán (CTCK) như trước đó, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động, tái cơ cấu DNNN, đồng thời tạo nguồn cung hàng hóa cho thị trường thứ cấp. Ban đầu, hoạt động đấu giá được tổ chức theo mô hình một cấp, HASTC trực tiếp tổ chức các phiên đấu giá, nhà đầu tư trực tiếp bỏ phiếu đấu giá tại trụ sở HASTC. Những phiên đấu giá sôi động với những hình ảnh dòng người xếp hàng trước cửa tham gia đấu giá thực sự ấn tượng, thể hiện hoạt động đầu tư tài chính đã trở nên gần gũi và dễ dàng hơn bao giờ hết đối với nhà đầu tư trong cả nước.

image

Lễ khai trương hoạt động Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (Năm 2005)

Năm 2007, HNX đã áp dụng mô hình đấu giá hai cấp, nhà đầu tư thực hiện thủ tục đấu giá tại các đại lý đấu giá thay vì tại HASTC như trước đây, tạo điều kiện thuận tiện hơn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Hoạt động đấu giá của HNX không ngừng được đầu tư cả về cơ sở vật chất và con người, không chỉ đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp đấu giá cổ phần, mà còn đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp muốn đưa lên sàn các loại hàng hóa khác trong quá trình tái cơ cấu như trái phiếu chuyển đổi, quyền mua…

Đưa hoạt động đấu thầu trái phiếu Chính phủ trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho ngân sách Nhà nước

Hoạt động đấu thầu TPCP được tập trung tại HNX từ ngày 1/7/2006, và HNX trở thành đơn vị duy nhất được Bộ Tài chính giao nhiệm vụ tổ chức đấu thầu TPCP tại Việt Nam. Thông qua hệ thống đấu thầu do HNX xây dựng và vận hành, hoạt động đấu thầu TPCP, TPCP bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương được tổ chức thường xuyên và trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho các tổ chức phát hành như Kho bạc Nhà nước, Ngân hàng chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, UBND tỉnh, thành phố… huy động vốn đầu tư cho các công trình trọng điểm quốc gia. Năm 2012, HNX tiếp tục triển khai hệ thống đấu thầu trái phiếu điện tử, cho phép thành viên đấu thầu có thể nhập phiếu dự thầu từ xa, giúp rút ngắn thời gian xét thầu, xác định kết quả đấu thầu và kết nối cơ quan quản lý, tổ chức phát hành, tổ chức thị trường với toàn thể thành viên đấu thầu TPCP.

Nhằm cung cấp công cụ chỉ báo trên thị trường sơ cấp TPCP, năm 2013, HNX đã cho ra mắt đường cong lợi suất TPCP (yield curve), giúp chỉ báo xu hướng lãi suất trên thị trường. Đây cũng là một kênh cung cấp thông tin tham khảo hữu ích cho cơ quan quản lý, tổ chức phát hành, cũng như thành viên về diễn biến lãi suất trên thị trường. Hệ thống đường cong lợi suất với các mức lãi suất chào giá đã góp phần hỗ trợ tích cực trong việc định hình khung lãi suất phát hành trái phiếu của Bộ Tài chính, hỗ trợ Kho bạc Nhà nước lựa chọn lãi suất trúng thầu.

Công tác tổ chức hoạt động đấu thầu TPCP cũng được thay đổi tích cực, theo đó hoạt động đấu thầu được tổ chức theo hướng tinh gọn nhưng chất lượng hơn. Lịch biểu phát hành trước đây chỉ được công bố theo tuần thì từ năm 2013, đã được công bố trước hàng năm, giúp các thành viên đấu thầu, nhà đầu tư chủ động trong công tác chuẩn bị vốn. Tổ chức phát hành lớn nhất là Kho bạc Nhà nước cũng cố định lịch đấu thầu định kỳ vào Thứ 4 hàng tuần.

image

Lễ vinh danh thành viên tiêu biểu thị trường trái phiếu chính phủ (năm 2015)

Phương thức đấu thầu cũng được bổ sung với đấu thầu đa giá, áp dụng song song với phương thức đấu thầu đơn giá truyền thống, nhằm tạo ra tính cạnh tranh trong đấu thầu, thúc đẩy hoạt động phát hành TPCP phát triển và tiếp cận với các chuẩn mực quốc tế. Theo đó, trong một phiên đấu thầu có nhiều mức lãi suất trúng thầu, tuỳ mức lãi suất đặt thầu tương ứng của từng nhà đầu tư đặt thầu, tạo ra cạnh tranh hơn trong đầu thầu, tăng thu cho ngân sách nhà nước, giảm chi phí phát hành.

Phát triển quy mô từng bước nâng cao chất lượng thị trường cổ phiếu niêm yết

Ngày 14/7/2005, hệ thống giao dịch chứng khoán thứ cấp của HNX được chính thức đưa vào vận hành, chỉ 4 tháng sau khai trương hoạt động. Với 6 mã cổ phiếu niêm yết đầu tiên, thị trường cổ phiếu niêm yết tại HNX khi đó giao dịch 3 phiên một tuần và chỉ áp dụng phương thức giao dịch thỏa thuận. Đến cuối năm 2005, HNX bổ sung phương thức khớp lệnh liên tục, áp dụng song song với phương thức giao dịch thoả thuận, hỗ trợ giao dịch của nhà đầu tư được thực hiện nhanh và thuận lợi hơn rất nhiều.

Năm 2012, hệ thống giao dịch chứng khoán niêm yết tại HNX tiếp tục được cải tiến theo hướng đáp ứng những nhu cầu giao dịch hết sức thiết thực của nhà đầu tư. Theo đó, chứng khoán lô lẻ đã chính thức được giao dịch theo phương thức thức thỏa thuận trên hệ thống giao dịch chứng khoán niêm yết, bên cạnh hình thức giao dịch trực tiếp tại các CTCK với tần suất giao dịch thấp. Việc đưa vào giao dịch lô lẻ đã tạo thuận tiện hơn cho nhà đầu tư và CTCK trong việc giao dịch, đặc biệt đối với những CTCK không có nghiệp vụ tự doanh để mua lại chứng khoán lô lẻ cho người đầu tư.

Năm 2013, HNX tiếp tục cải tiến các quy định về giao dịch trên thị trường cổ phiếu với việc bổ sung phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa để xác định giá tham chiếu cho ngày giao dịch hôm sau, bổ sung các loại lệnh mới ATC (lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa), MTL (lệnh thị trường giới hạn, chỉ được nhập khi có lệnh đối ứng, trường hợp không có lệnh đối ứng, lệnh được nhập vào sẽ bị hủy), MOK (lệnh đặt nếu không được khớp toàn bộ sẽ bị hủy), MAK (lệnh dựa trên thuộc tính phần còn lại không khớp sẽ bị hủy); cho phép sửa, hủy lệnh trong phiên giao dịch khớp lệnh liên tục; giao dịch lô lẻ được thực hiện theo phương thức khớp lệnh liên tục và thỏa thuận. Năm 2018, HNX bổ sung lệnh giao dịch khớp lệnh sau giờ tại mức giá đóng cửa (PLO). Với hệ thống giao dịch do HNX chủ động nghiên cứu và xây dựng cho phép bổ sung áp dụng các quy định giao dịch mới, tiệm cận với thông lệ quốc tế cũng như đáp ứng nhu cầu đa dạng của nhà đầu tư, từng bước tạo sức hấp dẫn riêng có của sàn HNX và thu hút doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia.

Bên cạnh các giải pháp về công nghệ và giao dịch, HNX cũng rất coi trọng việc nâng cao chất lượng hàng hóa, thúc đẩy tính minh bạch của thị trường, và là đơn vị tiên phong trên TTCK triển khai các hoạt động thúc đẩy quản trị công ty dành cho doanh nghiệp niêm yết. Bắt đầu từ năm 2013 đến năm 2018, hàng năm HNX đều tổ chức chương trình đánh giá chất lượng quản trị công ty đối với doanh nghiệp niêm yết, với mong muốn thúc đẩy nâng cao nhận thức của DNNY về công bố thông tin và minh bạch, đảm bảo cung cấp thông tin một cách đầy đủ kịp thời cho tất cả các cổ đông. Qua đó, cũng nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư về các quyền của cổ đông đối với doanh nghiệp, hướng tới lợi ích lâu dài của công ty và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế và cho xã hội.

Xây dựng thị trường cổ phiếu dành cho các doanh nghiệp chưa niêm yết

Trong bối cảnh thị trường giao dịch cổ phiếu tự do tiềm ẩn nhiều rủi ro, không đảm bảo an toàn về giao dịch và thanh khoản cho các nhà đầu tư, HNX đã đưa thị trường giao dịch cổ phiếu công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM) vào vận hành với mục tiêu thu hẹp thị trường tự do, mở rộng thị trường giao dịch có tổ chức, có quản lý của Nhà nước. UPCoM tạo ra môi trường giao dịch chứng khoán công khai, minh bạch, an toàn đối với chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết

Trong giai đoạn từ 2009 đến 2012, quy mô thị trường UPCoM còn nhỏ, UPCoM chỉ giao dịch theo phương thức thỏa thuận nên thanh khoản còn khiêm tốn, vì vậy các CTCK không mấy mặn mà trong việc tham gia thị trường với tư cách thành viên cam kết hỗ trợ, dẫn tới việc công ty đại chúng gặp khó khăn khi thực hiện ĐKGD trên thị trường UPCoM. Trước thực tế này, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 95/2010/TT-BTC bỏ quy định doanh nghiệp phải có một thành viên cam kết hỗ trợ khi ĐKGD trên UPCoM để đơn giản hóa thủ tục cho các doanh nghiệp tham gia thị trường UPCoM. Nhờ đó, trong các năm sau đó, quy mô thị trường UPCoM bắt đầu có sự tăng trưởng.

Song song với đó, HNX không ngừng nghiên cứu các giải pháp để tăng tính hấp dẫn cho UPCoM. Năm 2010, HNX áp dụng bổ sung phương thức khớp lệnh liên tục đối với giao dịch cổ phiếu trên UPCoM, bên cạnh phương thức giao dịch thỏa thuận thông thường và thỏa thuận điện tử. Năm 2011, HNX quy định giá tham chiếu đối với cổ phiếu mới và biên độ dao động giá trong ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu trên UPCoM là ± 40% nhằm hạn chế tình trạng nhà đầu tư đặt những mức giá bất hợp lý, làm ảnh hưởng đến việc xác định giá tham chiếu của cổ phiếu trong những ngày giao dịch tiếp theo. Năm 2014, HNX cũng bắt đầu áp dụng hệ thống CIMS đối với các doanh nghiệp UPCoM giúp các doanh nghiệp chủ động công bố thông tin, rút ngắn thời gian và giảm thiểu sai sót. Để tăng tính hấp dẫn cho cổ phiếu UPCoM, thu hút thêm nhà đầu tư tham gia thị trường, năm 2015, HNX đã nới biên độ dao động giá cổ phiếu trên sàn UPCoM từ ±10% lên ±15%.

Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ và Bộ Tài chính, một loạt các chính sách đã được ban hành, quy định công ty đại chúng tham gia UPCoM như một bước tập dượt trước khi tham gia thị trường niêm yết và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư. Nghị định số 108/2013/NĐ-CP về việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK, Quyết định số 51/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa phải thực hiện đăng ký niêm yết và đăng ký giao dịch trên TTCK, Nghị định 60/2015/NĐ-CP cũng yêu cầu các doanh nghiệp đã là công ty đại chúng buộc phải đăng ký giao dịch trên UPCoM vì mục đích bảo vệ nhà đầu tư. Thông tư số 180/2015/TT-BTC còn cụ thể hóa quy định công ty đại chúng phải đăng ký giao dịch trên UPCoM trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc đợt chào bán, Thông tư số 115/2016/TT-BTC gắn đấu giá cổ phần hoá DNNN tại Sở GDCK với đăng ký giao dịch cổ phiếu trên thị trường UPCoM.

Trên cơ sở đó, UPCoM bắt đầu sôi động hơn, và thực sự bùng nổ từ năm 2015. Chỉ trong vòng 5 năm từ 2014-2018, có 680 doanh nghiệp mới lên UPCoM, gấp 12 lần so với 5 năm trước đó, giá trị giao dịch tăng gấp 18,7 lần, nhà đầu tư nước ngoài giao dịch tăng gấp 90 lần so với giao dịch trong 5 năm trước đó.

Với quy mô thị trường tăng trưởng mạnh, chất lượng công ty ĐKGD cũng bị phân hoá, không đồng đều, vì vậy năm 2017, HNX đã tiến hành phân bảng UPCoM theo quy mô vốn và bảng Cảnh báo nhà đầu tư. Phân bảng UPCoM theo quy mô vốn giúp HNX phân loại lượng hàng hóa lớn trên sàn UPCoM và nhà đầu tư dễ dàng hơn trong việc theo dõi các nhóm doanh nghiệp theo vốn chủ sở hữu. Bên cạnh đó, bảng Cảnh báo nhà đầu tư bao gồm các mã chứng khoán bị hạn chế ĐKGD và tạm ngừng giao dịch nhằm lưu ý nhà đầu tư trước khi quyết định đầu tư.

Mặc dù nghĩa vụ công bố thông tin của các doanh nghiệp trên UPCoM ít hơn so với thị trường cổ phiếu niêm yết, tuy nhiên HNX vẫn nỗ lực để tăng tính minh bạch cho thị trường này. Vì vậy, sau thành công của chương trình Chấm điểm CBTT và Minh bạch các doanh nghiệp niêm yết, năm 2018, HNX đã triển khai chương trình Chấm điểm CBTT và Minh bạch dành cho các công ty đại chúng quy mô lớn trên UPCoM nhằm nâng cao nhận thức cho các doanh nghiệp về minh bạch thông tin và quản trị công ty theo thông lệ tốt.

Phát triển bền vững thị trường giao dịch trái phiếu Chính phủ

Ngày 24/9/2009, HNX khai trương hệ thống giao dịch TPCP chuyên biệt, tách giao dịch TPCP ra khỏi hệ thống giao dịch cổ phiếu, đáp ứng các yêu cầu đặc thù của giao dịch TPCP, phù hợp với định hướng phát triển của TTCK Việt Nam và các thông lệ quốc tế.

Nhằm tạo tính thanh khoản cho các công cụ nợ ngắn hạn của Chính phủ, năm 2012, HNX đã đưa vào hoạt động hệ thống giao dịch tín phiếu Kho bạc, đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 17 năm phát hành, tín phiếu Kho bạc đã được đưa vào giao dịch trên thị trường, góp phần tạo tính thanh khoản cho tín phiếu, đồng thời thể hiện sự kết nối công cụ ngắn hạn và dài hạn của trái phiếu Chính phủ.

Với mục tiêu minh bạch hóa thông tin thị trường và tạo điều kiện thuận tiện cho nhà đầu tư giao dịch TPCP, HNX đã đầu tư xây dựng hệ thống giao dịch trực tuyến trái phiếu Chính phủ (E-BTS) và chính thức vận hành hệ thống E-BTS vào năm 2015. Việc áp dụng hệ thống E-BTS trong giao dịch TPCP đã tăng tiện ích tối đa cho thành viên, cho phép nhà đầu tư truy cập, giao dịch, tra cứu thông tin giao dịch TPCP mọi lúc, mọi nơi, đồng thời mở rộng đối tượng sử dụng không chỉ dành cho thành viên thị trường, cơ quan quản lý mà áp dụng cho các tổ chức tham gia thị trường. Cũng trong năm 2015, HNX đã cho ra mắt bộ chỉ số trái phiếu (Bond indices) với nhiều kỳ hạn khác nhau nhằm xác định lãi suất tham chiếu và định giá trái phiếu, giúp nhà đầu tư và thành viên thị trường thuận lợi hơn trong việc giao dịch TPCP.

Để thúc đẩy sự phát triển của thị trường giao dịch TPCP, năm 2016, HNX đã triển khai nâng cấp hệ thống giao dịch để triển khai các sản phẩm và cơ chế giao dịch mới. Năm 2017, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 10/2017/TT-BTC, tạo hành lang pháp lý để đưa thêm các sản phẩm mới vào giao dịch. Nắm bắt cơ hội này, trước xu thế phát triển mạnh của giao dịch Repos, HNX đã phát triển bộ sản phẩm Repos mới nhằm bổ sung thêm sản phẩm giao dịch cho thị trường với 3 sản phẩm: vay trái phiếu, bán kết hợp mua lại, vay để bán (dành riêng cho nhà tạo lập thị trường) nhờ đó, chỉ trong vòng 4 năm (2017-2021), thanh khoản trên thị trường đã tăng gần 3 lần.

Từng bước triển khai thị trường chứng khoán phái sinh

Ngày 21/7/2015, Bộ Tài chính ban hành Thông báo số 448/TB-BTC giao Sở GDCK Hà Nội và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam tổ chức hoạt động giao dịch và thanh toán của TTCK phái sinh ngay sau khi Nghị định 42/2015/NĐ-CP ngày 5/5/2015 có hiệu lực thi hành. Đây là bước cụ thể hoá quan trọng ý tưởng xây dựng và phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam đã được đề cập tại “Đề án xây dựng và phát triển thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam” theo Quyết định số 366/QĐ-TTg của Thủ tướng ngày 11/3/2014. Trên cơ sở đó, HNX và các cơ quan liên quan triển khai công tác chuẩn bị cơ sở hạ tầng công nghệ, hệ thống quy chế, quy trình và đào tạo cán bộ tác nghiệp để chuẩn bị cho sự ra đời của thị trường.

Ngày 10/8/2017, thị trường chứng khoán phái sinh được khai trương hoạt động, đánh dấu một bước phát triển mới trong quá trình hoàn thiện cấu trúc thị trường chứng khoán, thị trường tài chính Việt Nam. Vốn là một thị trường tài chính bậc cao và còn khá mới mẻ ở Việt Nam, do đó, theo định hướng của Chính phủ, sản phẩm hợp đồng tương lai là sản phẩm phái sinh đơn giản nhất đã được triển khai đầu tiên. Do đó, ở thời điểm ban đầu, HNX chỉ đưa vào giao dịch 4 mã hợp đồng tương lai trên chỉ số VN30.

image

Lễ Khai trương thị trường chứng khoán phái sinh (năm 2017)

Theo lộ trình phát triển sản phẩm từ thấp đến cao, hai năm sau, năm 2019, HNX cho ra mắt sản phẩm hợp đồng tương lai TPCP kỳ hạn 5 năm nhằm cung cấp cho nhà đầu tư thêm một lựa chọn đầu tư và công cụ phòng ngừa rủi ro trên thị trường TPCP, tuy nhiên đối tượng giao dịch chỉ dành cho nhà đầu tư tổ chức. Năm 2021, HNX tiếp tục đưa vào giao dịch sản phẩm HĐTL TPCP kỳ hạn 10 năm nhằm đáp ứng sát hơn nữa nhu cầu phòng vệ trên thị trường TPCP cơ sở, bổ sung đối tượng được phép giao dịch HĐTL TPCP 10 năm, ngoài các nhà đầu tư tổ chức còn có các nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp. Như vậy, đến nay TTCK phái sinh đã có 10 mã sản phẩm hợp đồng tương lai theo thông lệ quốc tế, trong đó 4 mã sản phẩm hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu VN30, 3 mã hợp đồng tương lai TPCP kỳ hạn 5 năm và 3 mã hợp đồng tương lai TPCP kỳ hạn 10 năm.

Cho tới nay, sau 4 năm hoạt động, thị trường phái sinh thực sự trở thành kênh đầu tư mới, hiện đại với công cụ đầu tư và phòng ngừa rủi ro đối với danh mục chứng khoán cơ sở, thúc đẩy thanh khoản trên thị trường cơ sở, góp phần cải thiện cơ sở nhà đầu tư, thu hút thêm các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các nhà đầu tư tổ chức.

Tự hào về khả năng làm chủ công nghệ về giao dịch

Xác định công nghệ là yếu tố then chốt quyết định sự sống còn của thị trường chứng khoán, vì vậy ngay từ rất sớm khi bắt đầu bắt tay vào xây dựng thị trường, một trong những ưu tiên hàng đầu của HNX là đầu tư phát triển và làm chủ hệ thống công nghệ giao dịch phục vụ thị trường.

Từ năm 2003, HNX đã nghiên cứu giải pháp giao dịch, xây dựng bài toán và phối hợp với đơn vị phần mềm trong nước xây dựng hệ thống đấu giá, hệ thống đấu thầu và hệ thống giao dịch chứng khoán. Hệ thống đấu giá ban đầu được xây dựng cho mô hình đấu giá 1 cấp, nhận lệnh dial up, dung lượng đáp ứng khoảng 10.000 lệnh. Sau đó, hệ thống đấu giá được nâng cấp, đáp ứng yêu cầu tổ chức đấu giá 2 cấp và đã có thể đảm đương những phiên đấu giá lớn, trong một ngày có thể xử lý lệnh của 20.000-30.000 lệnh của nhà đầu tư.

Đối với hệ thống giao dịch cổ phiếu, từ một phương thức khớp lệnh duy nhất là giao dịch thỏa thuận và các giao dịch này được thực hiện tại sàn. Chỉ vài tháng sau đó, HNX đã nghiên cứu, nâng cấp hệ thống để có thể bổ sung thêm phương thức khớp lệnh liên tục, triển khai giao dịch từ xa, cho phép các CTCK kết nối thẳng với máy chủ giao dịch của HNX để thực hiện nhập lệnh giao dịch cho nhà đầu tư mà không cần qua các đại diện giao dịch tại sàn. Đây là bước tiến lớn về công nghệ của HNX cũng như của TTCK, giúp giảm rất nhiều chi phí và thời gian giao dịch cho nhà đầu tư và CTCK.

Năm 2010, HNX tiếp tục phát triển hệ thống giao dịch trực tuyến theo đó, lệnh giao dịch của nhà đầu tư được kết nối thẳng vào hệ thống của HNX thông qua hệ thống máy chủ của CTCK, rút ngắn quá trình nhận lệnh, xử lý và xác nhận giao dịch của nhà đầu tư, đảm bảo tính ổn định, an toàn dữ liệu, giảm thiểu sai sót trong quá trình nhập lệnh, giúp cải thiện năng lực khớp lệnh, chấm dứt tình trạng nghẽn lệnh trong các phiên giao dịch sôi động.

Hệ thống giao dịch Core I5 được phát triển và vận hành vào năm 2013 là một bước tiến lớn về công nghệ của HNX, ứng dụng cơ chế khớp lệnh trên bộ nhớ đệm (memory RAM), tách biệt các module tính toán thông tin giao dịch ra khỏi module xử lý giao dịch đã gia tăng tốc độ và năng lực xử lý của hệ thống theo thiết kế có thể lên tới trên 20 triệu lệnh mỗi phiên và tại khả năng xử lý trong một thời điểm có thể lên tới 15.000-20.000 lệnh/giây. Hệ thống được thiết kế với nhiều tính năng mở cho phép HNX có thể thiết lập các dạng kết cấu phiên giao dịch khác nhau với nhiều hình thức khác nhau, không những không hạn chế số lượng chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch mà còn cho phép quản lý các chứng khoán theo nhiều bảng, nhiều thị trường tùy theo nhu cầu quản lý của HNX. Có thể nói hệ thống Core I5 tiệm cận với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, hệ thống được xây dựng với chuẩn dữ liệu FIX 4.4 theo tiêu chuẩn quốc tế về giao dịch, truyền nhận dữ liệu tài chính, là chuẩn kết nối chính thức cho giao dịch chứng khoán giữa Sở GDCK và các CTCK trên thế giới, đang được các Sở GDCK lớn như Tokyo, New York áp dụng.

Bên cạnh hệ thống đấu giá, hệ thống giao dịch chứng khoán, HNX cũng là đơn vị tiên phong triển khai hệ thống quản lý thông tin công ty (CIMS) đối với doanh nghiệp niêm yết, theo đó các tổ chức niêm yết được cấp quyền sử dụng hệ thống để chuyển các báo cáo và thông tin công bố trực tuyến đến HNX, dần thay thế hoàn toàn hình thức công bố thông tin bằng văn bản như trước kia, giúp doanh nghiệp niêm yết chuẩn hoá dữ liệu thông tin cần công bố, rút ngắn thời gian và giảm thiểu sai sót.

Những kết quả đáng ghi nhận

Có thể nói, trải qua 16 năm hoạt động, kiên trì mày mò và sáng tạo trong từng bước đi, cho tới nay HNX mang hình ảnh một SGDCK năng động, hiện đại, đạt những thành tựu ấn tượng, có vai trò quan trọng trong tổng thể TTCK Việt Nam với việc tổ chức và vận hành hiệu quả 3 mảng trọng yếu của TTCK, bao gồm thị trường cổ phiếu, thị trường TPCP và TTCK phái sinh.

Đối với thị trường cổ phiếu, HNX đang quản lý gần 1.300 doanh nghiệp cả niêm yết và UPCoM với tổng giá trị vốn hóa thị trường đạt 1.726 tỷ đồng, thanh khoản trung bình đạt 237,8 triệu cổ phiếu/phiên và 4,4 nghìn tỷ đồng/phiên trong 9 tháng đầu năm 2021, tăng gấp hàng trăm lần so với thời kỳ đầu khai trương thị trường. Thị trường cổ phiếu HNX trong 16 năm qua đã giúp các doanh nghiệp huy động 290 nghìn tỷ đồng vốn cho sản xuất, kinh doanh qua kênh phát hành cổ phiếu trên TTCK.

Bảng 1: Quy mô thị trường niêm yết từ 2005 – 9/2021

image

Bảng 2: Quy mô thị trường UPCoM từ 2009 – 9/2021

image

Thị trường TPCP tại HNX được đánh giá là phát triển nhanh và bền vững. Hoạt động đấu thầu trái phiếu đã trở thành kênh phát hành chủ đạo của các tổ chức phát hành với lãi suất huy động hàng năm giảm đáng kể, kỳ hạn bình quân ngày càng tăng, giúp tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước hàng nghìn tỷ đồng tiền trả lãi, đồng thời hỗ trợ tích cực trong điều tiết kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Do tính hiệu quả của việc huy động vốn qua đấu thầu, Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước đã tăng cường sử dụng kênh này để huy động vốn cho ngân sách Nhà nước. Từ năm 2009 đến nay, hàng năm, huy động vốn qua kênh đấu thầu trái phiếu trung bình đạt 250 nghìn tỷ đồng/năm.

Giao dịch TPCP trên thị trường thứ cấp không ngừng tăng về quy mô và độ sâu, tiệm cận các nước có thị trường TPCP phát triển trong khu vực và trên thế giới. Tính đến hết ngày 30/9/2021, tổng dư nợ thị trường TPCP đạt 1,43 triệu tỷ đồng. Thanh khoản bình quân thị trường đạt 10.986 tỷ đồng/phiên trong 9 tháng đầu năm 2021. Thị trường TPCP Việt Nam được ADB đánh giá có mức tăng cao nhất trong các nền kinh tế mới nổi tại khu vực Đông Á với tốc độ tăng trưởng bình quân 27%/năm trong thập kỷ vừa qua. Thị trường chứng khoán phái sinh ra đời góp phần hoàn thiện cơ cấu thị trường của HNX cũng như hoàn thiện cấu trúc hoạt động thị trường chứng khoán Việt Nam theo thông lệ quốc tế. TTCK phái sinh có sự tăng trưởng vượt các kỳ vọng đặt ra, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Dù mới đi vào hoạt động được hơn 4 năm nhưng thanh khoản trên thị trường phái sinh khá sôi động, khối lượng giao dịch bình quân đạt hơn 205.098 hợp đồng/phiên trong 9 tháng đầu năm 2021. Đặc biệt TTCK phái sinh đã có phiên giao dịch có khối lượng giao dịch lên tới 403.266 hợp đồng, con số mà tại nhiều thị trường phát triển trong khu vực cũng phải mất hàng chục năm mới đạt được. TTCK phái sinh đã thể hiện vai trò là công cụ phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư trên thị trường cơ sở, giữ chân dòng vốn ở lại thị trường những khi thị trường sụt giảm mạnh.

Dường như tại HNX, mỗi phiên giao dịch suôn sẻ, mỗi sản phẩm mới và những thị trường mới được đưa vào vận hành đều là sản phẩm lao động đầy quyết tâm, sáng tạo, nhiệt huyết của cả một tập thể trên 200 con người. Với sự ủng hộ của các cấp quản lý và sự hỗ trợ hợp tác của các tổ chức tham gia thị trường, HNX với sự khởi đầu đầy khiêm tốn thì nay đã có những thành tựu rất đáng tự hào, đó là những giá trị mang lại cho công chúng đầu tư, cho doanh nghiệp và Chính phủ trong suốt hành trình 16 năm qua. Với tinh thần đó, HNX cùng với HOSE vững vàng chuyển sang mô hình hoạt động mới, là thành viên của Sở GDCK Việt Nam, trở thành những mảnh ghép hoàn hảo trên bức tranh của TTCK Việt Nam.

Những mục tiêu trong tương lai

Sau chặng đường xây dựng và phát triển đầu tiên, thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung và HNX nói riêng đã có những thành tựu đáng kể, tạo nền tảng vững chắc và là tiền đề, là động lực cho giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh đó, HNX đặt mục tiêu tiếp tục phát triển các thị trường hướng tới mục tiêu đưa TTCK trở thành kênh dẫn vốn chủ yếu cho nền kinh tế. HNX sẽ tiếp tục phát triển thị trường cổ phiếu, nâng cao chất lượng hàng hóa. Cùng với việc thúc đẩy các giải pháp tăng thanh khoản thị trường cổ phiếu, HNX cũng đang nghiên cứu thiết lập thị trường vốn cổ phần dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp (start-ups), các doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Đặc biệt, HNX sẽ phát triển thị trường trái phiếu trở thành kênh huy động vốn chủ yếu cho ngân sách Nhà nước, góp phần huy động vốn cho phát triển kinh tế của đất nước. HNX sẽ tập trung hoàn thiện tổ chức thị trường trái phiếu bao gồm cả thị trường TPCP và TPDN, tăng cường thanh khoản cho thị trường giao dịch thứ cấp, để hỗ trợ cho hoạt động phát hành trên thị trường sơ cấp. Để thực hiện được mục tiêu đó, HNX sẽ tập trung xây dựng hệ thống hạ tầng công nghệ hiện đại, có độ mở cao, có thể kết nối được với hệ thống CNTT của các thị trường quốc tế. Cùng với đó, HNX sẽ tiếp tục phát triển đa dạng hóa các sản phẩm trên thị trường TPCP, triển khai các sản phẩm phòng ngừa rủi ro lãi suất trên thị trường TPCP. Hệ thống giao dịch TPDN thứ cấp cũng đang được HNX xây dựng, nhằm nâng cao tính minh bạch, công bằng cho thị trường. Đây cũng là ưu tiên của Chính phủ khi yêu cầu rà soát lại điều kiện phát hành TPDN riêng lẻ theo nguyên tắc gắn với công bố thông tin, bổ sung quy định chỉ có nhà đầu tư chuyên nghiệp được phép đầu tư vào TPDN phát hành riêng lẻ; yêu cầu TPDN phát hành riêng lẻ phải thực hiện đăng ký, lưu ký tập trung. Trên cơ sở phương án tổ chức thị trường giao dịch TPDN đã được Bộ Tài chính phê duyệt, HNX đang chuẩn bị các điều kiện để triển khai thị trường.

Đối với thị trường phái sinh, nơi có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai, HNX sẽ phát triển thị trường này trở thành nơi cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư, cũng như có thêm một kênh đầu tư cho các nhà đầu tư trên thị trường. HNX đang nghiên cứu để phát triển đa dạng hóa các sản phẩm, không chỉ tiếp tục phát triển các sản phẩm phái sinh dựa trên chỉ số, mà còn phát triển cả các sản phẩm phái sinh dựa trên các cổ phiếu đơn lẻ. HNX cũng nỗ lực tìm các giải pháp thúc đẩy đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư, phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức. Ngoài ra, với tiềm năng phát triển thị trường phái sinh hàng hóa, HNX sẽ nghiên cứu triển khai tổ chức thị trường phái sinh trên hàng hóa, trước mắt tập trung vào các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của Việt Nam như cà phê, hồ tiêu, hạt điều, và các nguyên vật liệu như gas, khí tự nhiên, dầu.

Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội

  

Các tin khác