Skip to content
ssc.gov.vn
Kỷ niệm 25 năm ngày truyền thống ngành Chứng khoán
Ngành Chứng khoán góp phần nâng cao vị thế của nền kinh tế Việt Nam trên trường Quốc tế
277
15/11/2021

Ngành Chứng khoán Việt Nam đã đi được một chặng đường tròn 25 năm xây dựng và phát triển. Dù được coi là còn khá non trẻ so với nhiều ngành nghề khác ở nước ta cũng như so với bề dày lịch sử của ngành Chứng khoán ở nhiều quốc gia trên thế giới, nhưng với sức vươn lên mạnh mẽ của tuổi trẻ, ngành Chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vị trí vững chắc và trở thành một trong những ngành thiết yếu trong nền kinh tế, đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của nước nhà. Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã khẳng định được vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán Việt Nam (28/11/1996 - 28/11/2021), Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Trần Văn Dũng đã chia sẻ với Tạp chí Chứng khoán về những thành quả mà ngành Chứng khoán Việt Nam đã đạt được cũng như một số định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tiếp theo.

 

Thưa Chủ tịch, xin Chủ tịch đánh giá về những thành quả mà ngành Chứng khoán đã đạt được trong 25 năm xây dựng và phát triển?

Đến nay, ngành Chứng khoán Việt Nam đã đi được một chặng đường dài 25 năm, trong đó có 21 năm vận hành thực tế. Nhìn lại chặng đường đã đi qua, chúng ta có thể tự hào với những thành quả đã xây dựng và phát triển được.

Thực tiễn đã chứng minh việc Việt Nam thành lập cơ quan quản lý thị trường trước (UBCKNN) để ”tạo hình định dạng” nên một TTCK phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một quyết sách táo bạo và đúng đắn của Đảng và Nhà nước. TTCK Việt Nam đã phát triển từng bước vững chắc từ thấp đến cao, từ giai đoạn đầu phát triển theo chiều rộng đến giai đoạn phát triển TTCK theo chiều sâu gắn với công tác tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế. Và khi TTCK đã phát triển trên một nền tảng cao hơn trong bối cảnh hội nhập và cách mạng công nghệ phát triển thì việc nâng cao chất lượng hàng hóa, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, tăng cường quản trị công ty, phát triển sản phẩm mới... là những mục tiêu tiếp tục hướng tới để thúc đẩy thị trường phát triển nhanh hơn và bền vững hơn.

Từ chỗ chưa có mô hình định sẵn, chúng ta đã xây dựng và phát triển được một TTCK phù hợp với mô hình và cấu trúc ngày càng hoàn thiện và tăng trưởng về quy mô, góp phần hoàn chỉnh hệ thống thị trường vốn, thị trường tài chính trong nền kinh tế.  Từ một thị trường cổ phiếu nhỏ đến nay chúng ta đã có được thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu và TTCK phái sinh. Trong đó, thị trường cổ phiếu từ chỗ chỉ có 2 doanh nghiệp niêm yết với 2 mã cổ phiếu là REE và SAM, giá trị vốn hóa không đáng kể trong ngày đầu mở cửa, đến nay, thị trường cổ phiếu đã có 755 mã cổ phiếu, chứng chỉ quỹ niêm yết trên 2 SGDCK và 896 mã cổ phiếu đăng ký giao dịch (ĐKGD) trên thị trường UPCoM, với tổng giá trị niêm yết, ĐKGD đạt 1.685 nghìn tỷ đồng. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tại ngày 10/11/2021 đạt 7.597,6 nghìn tỷ đồng, tăng 43,5% so với cuối năm 2020, tương đương 120,7% GDP. Giá trị giao dịch bình quân hàng ngày từ chỗ rất nhỏ, đến nay đã vượt con số 1 tỷ USD/phiên, vươn lên đứng hàng thứ 2 trong khu vực ASEAN.

Cho đến nay, chúng ta đã xây dựng được một hệ thống văn bản pháp lý điều chỉnh mọi hoạt động về chứng khoán và TTCK tương đối hoàn chỉnh, phù hợp với thực tiễn đời sống kinh tế đất nước và tương thích với hệ thống các luật khác, nhất là Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư. Luật Chứng khoán đầu tiên năm 2006, sau đó là Luật Chứng khoán sửa đổi, bổ sung năm 2010 và mới đây nhất là Luật Chứng khoán 2019, cùng với hệ thống rất lớn các văn bản hướng dẫn thi hành đã cơ bản bảo đảm cho quá trình giao dịch, vận hành và quản lý TTCK thông suốt, an toàn, công bằng, công khai, minh bạch và hiệu quả.

TTCK đã có sự tăng trưởng vượt bậc và đã trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho Chính phủ và cho doanh nghiệp. Tính từ đầu năm 2011 đến tháng 9/2021, TTCK đã giúp huy động 2,9 triệu tỷ đồng cho đầu tư phát triển. Trong đó, huy động vốn qua thị trường cổ phiếu đạt 514,4 nghìn tỷ đồng; tổng giá trị huy động vốn thông qua đấu giá cổ phần hóa (CPH) và thoái vốn qua TTCK đạt hơn 230 nghìn tỷ đồng, trở thành yếu tố quan trọng hình thành nên hệ thống các doanh nghiệp lớn đầu đàn ở Việt Nam như ngày nay. Bên cạnh đó, TTCK phát triển cũng đã hỗ trợ tích cực cho quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng theo đúng tinh thần của Đề án tái cấu trúc TTCK đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Cơ sở nhà đầu tư trên TTCK đã có sự trưởng thành vượt bậc. Từ chỗ chỉ có một số ít người hiểu và tham gia TTCK, với chỉ 3.000 tài khoản chứng khoán năm 2000 thì đến nay chứng khoán đã tương đối phổ cập với 3,7 triệu tài khoản giao dịch (tính đến cuối tháng 10/2021), trong đó có sự tham gia của nhà đầu tư trong nước và ngoài nước, đưa TTCK trở thành một kênh huy động vốn nước ngoài hiệu quả, góp phần nâng cao vị thế của nền kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế. Giá trị danh mục đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) đã tăng khoảng gấp 6,5 lần trong vòng 10 năm qua và hiện đạt khoảng 50 tỷ USD.

Đặc biệt, sự phát triển của TTCK đã giúp hình thành nên một chuẩn mực mới về tính công khai, minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp và nâng cao chất lượng quản trị công ty theo thông lệ quốc tế. Các chuẩn mực về lập báo cáo tài chính, công bố thông tin (CBTT) của doanh nghiệp niêm yết đã được khu vực kinh tế nhà nước và doanh nghiệp khác nghiên cứu áp dụng. Nhờ vậy, lòng tin của công chúng đầu tư trong và ngoài nước vào doanh nghiệp và hệ thống kinh tế của Việt Nam nói chung được tăng cường.

Ngoài ra, TTCK đã góp phần quan trọng trong việc thực hiện tái cấu trúc các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), hỗ trợ tích cực và hiệu quả cho quá trình CPH, thoái vốn thông qua TTCK, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các DNNN. Qua đó góp phần thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nền kinh tế đa thành phần, đa lĩnh vực. Từ năm 2005 đến nay, toàn bộ DNNN CPH đã thực hiện đấu giá thành công qua SGDCK. Sau đó rất nhiều doanh nghiệp đã tham gia niêm yết trên TTCK và phát triển rất tốt, đóng góp quan trọng cho nền kinh tế.

Có thể nói việc Đảng và Nhà nước ta quyết tâm xây dựng, khai mở và phát triển ngành Chứng khoán trong bối cảnh đất nước đổi mới đã thể hiện tầm nhìn chiến lược của Bộ Chính trị và Chính phủ về vị trí và vai trò quan trọng của ngành Chứng khoán trong phát triển nền kinh tế và mở cửa, hội nhập. Và trong suốt chặng đường 25 năm phát triển, ngành Chứng khoán luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo, động viên của các đồng chí Lãnh đạo Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ. Đó là nguồn động lực to lớn để các thế hệ lãnh đạo, công chức, viên chức ngành Chứng khoán không ngừng nỗ lực, quyết tâm vượt qua nhiều khó khăn, thách thức để cùng nhau xây dựng và phát triển ngành Chứng khoán Việt Nam ngày càng lớn mạnh.

Để có được những thành quả trên, UBCKNN có vai trò như thế nào thưa Chủ tịch?

Trước hết, cần phải khẳng định rằng thành quả của TTCK ngày hôm nay là kết tinh công lao của cả hệ thống chính trị, từ sự quan tâm định hướng của Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Bộ Tài chính, sự phối kết hợp của các Bộ ngành liên quan, sự tham gia đồng hành của doanh nghiệp, thành viên thị trường, nhà đầu tư và sự chung tay giúp sức của các cơ quan báo chí, truyền thông.

Trong cái chung đó, UBCKNN đã luôn làm tốt vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với TTCK như tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về chứng khoán và TTCK, tổ chức thực thi pháp luật về chứng khoán và TTCK theo phân cấp, ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Trong những năm qua, UBCKNN luôn thực hiện tốt các nhiệm vụ, quyền hạn được giao như: trình Bộ Tài chính ban hành hoặc để trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về chứng khoán và TTCK, các chiến lược, kế hoạch, đề án, chính sách phát triển TTCK; Tổ chức, phát triển TTCK, trực tiếp quản lý, giám sát hoạt động về chứng khoán và TTCK…; Cấp, gia hạn, điều chỉnh, thu hồi giấy phép, chứng chỉ hành nghề chứng khoán và giấy chứng nhận liên quan đến hoạt động về chứng khoán và TTCK; Quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động nghiệp vụ chứng khoán của SGDCK Việt Nam và các công ty con, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam; chỉ đạo SGDCK Việt Nam và các công ty con, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến hoạt động nghiệp vụ trong trường hợp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư…

Không giống như những nước khác, ở Việt Nam cơ quan quản lý TTCK được thành lập trước khi TTCK ra đời 4 năm. Đây là một lợi thế cho TTCK Việt Nam. Trong những năm đầu của quá trình phát triển, UBCKNN đã thực hiện tốt vai trò của một cơ quan quản lý chuẩn bị những điều kiện cần thiết từ cơ sở vật chất, pháp lý, hàng hóa, nhân sự, hạ tầng công nghệ… tốt nhất lúc bấy giờ để TTCK ra đời và đi vào vận hành an toàn, suôn sẻ.

Trong suốt 25 năm hoạt động, UBCKNN đã tiếp tục phát huy vai trò hoạch định chính sách, xây dựng chiến lược, lộ trình phát triển cho TTCK với từng bước đi vững chắc và phù hợp với tình hình phát triển kinh tế trong nước và thông lệ quốc tế, từng bước trình Bộ Tài chính, Chính phủ ban hành các đề án, chiến lược phát triển TTCK; Không ngừng hoàn thiện khung khổ pháp lý với các thế hệ Luật được xây dựng, sửa đổi bổ sung, cùng hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật tạo nên khung khổ pháp lý hoàn chỉnh cho TTCK; Xây dựng các cấu phần thị trường, lần lượt là thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu chính phủ chuyên biệt, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường giao dịch các cổ phiếu đăng ký giao dịch (UPCoM) và TTCK phái sinh; Không ngừng hoàn chỉnh cơ cấu tổ chức TTCK, ban đầu là sự ra đời của Trung tâm Giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh (năm 2000) tiếp theo là Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (năm 2005), Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (năm 2005). Sau này, 2 Trung tâm Giao dịch Chứng khoán chuyển đổi mô hình hoạt động thành các SGDCK và giờ đây, SGDCK Việt Nam đã chính thức được thành lập với mô hình là công ty mẹ còn HNX và HOSE là hai công ty con.

Để duy trì hoạt động của thị trường an toàn và ổn định, UBCKNN đảm nhận vai trò quan trọng là thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm trên thị trường và các đối tượng tham gia thị trường gồm các SGDCK, TTLKCK, công ty chứng khoán, tổ chức phát hành và các nhà đầu tư trong và ngoài nước… góp phần tạo nên một thị trường quy củ, trật tự, tăng cường ý thức tuân thủ quy định pháp luật về chứng khoán và TTCK của các đối tượng tham gia thị trường, phòng chống, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, tội phạm về chứng khoán, tạo tâm lý ổn định, bảo vệ quyền và lợi ích của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, ý thức được chứng khoán là một lĩnh vực còn mới mẻ ở Việt Nam nên ngay từ khi được thành lập, UBCKNN đã quan tâm thúc đẩy các hoạt động hợp tác và hội nhập quốc tế về chứng khoán và TTCK. Cho đến nay, UBCKNN đã hợp tác và ký kết các biên bản ghi nhớ (MOU) với các cơ quan tài chính ở nhiều quốc gia, đã trở thành thành viên chính thức và ký kết biên bản ghi nhớ đa phương (MMOU) với Tổ chức Quốc tế các UBCK (IOSCO). Kết quả của các chương trình hợp tác quốc tế, quảng bá, xúc tiến trong lĩnh vực chứng khoán là sự chuyển giao công nghệ và tri thức, kinh nghiệm cho Việt Nam, góp phần thu hút dòng vốn ĐTNN vào TTCK Việt Nam, tăng khả năng phối hợp trong quản lý, giám sát dòng vốn cũng như nâng cao tính minh bạch cho TTCK, đồng thời đưa TTCK Việt Nam đến gần hơn với các TTCK trong khu vực và trên thế giới.

 

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán, xin Chủ tịch chia sẻ một số định hướng, chiến lược phát triển ngành Chứng khoán trong giai đoạn tiếp theo?

Tiếp nối những thành quả mà ngành Chứng khoán đã đạt được sau 25 năm hoạt động, UBCKNN sẽ tiếp tục phát huy những truyền thống tốt đẹp của Ngành, phát huy những điểm mạnh, quyết tâm khắc phục những điểm còn hạn chế để “Nâng cao quy mô và hiệu quả hoạt động của TTCK để thực sự trở thành một kênh huy động vốn chủ yếu của nền kinh tế” như đã được giao phó trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm giai đoạn 2021 - 2030 vừa được Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 13 thông qua. Đây là thời điểm quan trọng và chín muồi để chuyển đổi chiến lược phát triển từ ưu tiên phát triển quy mô sang chú trọng và ưu tiên mục tiên phát triển bền vững.

Để làm được điều đó, trong thời gian tới, ngành Chứng khoán sẽ tập trung vào một số giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, hệ thống chính sách cho phát triển TTCK; Xây dựng đề án Chiến lược phát triển TTCK giai đoạn 2021 - 2030; Phối hợp hoàn thiện phương án tổ chức thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) và xây dựng, ban hành các quy định, quy chế về TPDN.

Thứ hai, tăng cung hàng hóa cho thị trường và cải thiện chất lượng nguồn cung thông qua việc đẩy mạnh công tác CPH, thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp gắn với niêm yết và ĐKGD. Bộ Tài chính, UBCKNN cũng đang đổi mới và đưa vào áp dụng phương thức bán vốn nhà nước bằng phương pháp dựng sổ (book building). Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, công khai minh bạch thông tin theo các thông lệ chuẩn mực quốc tế, tăng cường cơ chế về quản trị điều hành, quản trị rủi ro nhằm nâng tầm chất lượng, quy mô và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên TTCK trong khu vực và quốc tế.

Thứ ba, tiếp tục thực hiện tái cấu trúc công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ theo đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đưa các tổ chức kinh doanh chứng khoán không đáp ứng điều kiện, chỉ tiêu an toàn tài chính vào diện kiểm soát, kiểm soát đặc biệt, đình chỉ, thu hồi giấy phép hoạt động. Phát triển và đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư nhằm cải thiện chất lượng cầu đầu tư, hướng tới cầu đầu tư bền vững. Nâng cao chất lượng và đạo đức nghề nghiệp nhân viên hành nghề kinh doanh chứng khoán đồng thời khuyến khích và đẩy mạnh việc chuẩn hóa hoạt động mở tài khoản trực tuyến (e-contract); xác thực khách hàng trực tuyến (EKYC).

Thứ tư, hoàn thiện mô hình tổ chức thị trường và mô hình bù trừ thanh toán theo hướng hiệu quả, hạn chế rủi ro và phù hợp với thông lệ quốc tế: Phối hợp với các đơn vị chức năng hoàn thiện bộ máy SGDCK Việt Nam theo Quyết định số 37/2020/QĐ-TTg gắn với việc phân chia các mảng thị trường giao dịch gồm cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh... nhằm tập trung phát triển chuyên biệt hơn các loại thị trường; chuyển đổi mô hình VSD thành Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam với việc đưa vào áp dụng mô hình hoạt động đối tác bù trừ thanh toán trung tâm (CCP) cho TTCK cơ sở; hoàn thành dự án công nghệ thông tin KRX.

Thứ năm, tăng cường công tác thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm trên TTCK, tăng cường năng lực giám sát, quản lý và cưỡng chế thực thi của cơ quan quản lý nhà nước đối với TTCK theo thông lệ và chuẩn mực quốc tế. Trong đó, ưu tiên thiết lập các cơ chế giám sát, cảnh báo sớm, có kịch bản phòng ngừa khủng hoảng, đảm bảo hoạt động ổn định của khu vực tài chính quốc gia. Siết chặt kỷ cương kỷ luật của thị trường. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tăng cường phối hợp giữa các đơn vị của UBCKNN và các SGDCK, VSD trong giám sát, phát hiện và xử phạt nghiêm các vi phạm về thao túng, nội gián, gian lận.

Thứ sáu, đẩy mạnh thu hút dòng vốn ĐTNN thông qua đẩy mạnh các giải pháp chính sách cụ thể và thiết thực để sớm đạt mục tiêu về nâng hạng TTCK Việt Nam. Trong đó tập trung vào thực hiện nhóm các giải pháp như: tăng quy mô đầu tư cho các nhà ĐTNN thông qua việc gia tăng số lượng các công ty có vốn hóa lớn, thúc đẩy và tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn; Nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và báo cáo tài chính; Khuyến khích CBTT bằng tiếng Anh đối với các doanh nghiệp niêm yết có vốn hóa lớn, lập và CBTT báo cáo tài chính theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế nhằm giúp nhà ĐTNN thuận lợi trong đánh giá doanh nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó, tiếp tục mở rộng và tăng cường công tác hội nhập kinh tế quốc tế và liên kết các SGDCK trong khu vực và thế giới.

Xin trân trọng cảm ơn Chủ tịch!

Hải Thanh thực hiện

Các bài viết khác: