Skip to content
ssc.gov.vn
Hỏi - Đáp pháp luật
Những điểm mới của Thông tư số 115/2017/TT-BTC ngày 25/10/2017 hướng dẫn công tác giám sát giao dịch chứng khoán trên thị trường chứng khoán
30/11/2017

Cùng với việc hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp quy dưới luật (các quy định liên quan tới hoạt động của Công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán, quản trị công ty, phát hành chứng khoán….) như: Nghị định số 60/2016/NĐ-CP sửa đổi một số điều của Nghị định 58/2012/NĐ-CP ngày 20/7/2012 quy định chi tiết và hưỡng dẫn một số điều của Luật chứng khoán; Nghị định số 42/2015/NĐ-CP ngày 05/05/2015 của Chính phủ quy định về chứng khoán phái sinh và TTCK phái sinh; một số quy định liên quan đến quỹ hoán đổi danh mục – ETF (trên cơ sở Thông tư 229/2012/TT-BTC); Thông tư số 203/2015/TT-BTC hướng dẫn về giao dịch chứng khoán (thay thế Thông tư số 74/2011/TT-BTC); Thông tư số 05/2015/TT-BTC hướng dẫn đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán (thay thế Quyết định số 87/2007/QĐ-BTC và Thông tư số 43/2010/TT-BTC); Thông tư số 155/2015/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin trên TTCK (thay thế Thông tư số 52/2012/TT-BTC); Thông tư số 11/2016/TT-BTC ngày 19/01/2016 hướng dẫn một số điều của Nghị định 42/2015/NĐ-CP ngày 05/05/2015 của Chính phủ quy định về chứng khoán phái sinh và TTCK phái sinh; Thông tư số 107/2016/TT-BTC ngày 29/6/2016 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chào bán và giao dịch chứng quyền có bảo đảm.. nhằm hoàn chỉnh các quy định quản lý làm căn cứ cho hoạt động giám sát tuân thủ; Đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát giao dịch chứng khoán ngày 25/10/2017 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 115/2017/TT-BTC hướng dẫn công tác giám sát giao dịch chứng khoán trên TTCK có hiệu lực từ ngày 08/12/2017 (Thông tư 115) thay thế Thông tư số 13/2013/TT-BTC ngày 25/01/2013 giám sát giao dịch chứng khoán trên TTCK (Thông tư 13).

Kế thừa, hoàn thiện những nguyên tắc, quy định đã được áp dụng có hiệu quả tại Thông tư 13, Thông tư 115 bổ sung nội dung giám sát giao dịch liên quan đến: (i). Sản phẩm mới được đưa vào giao dịch trên thị trường (chứng quyền có bảo đảm, chứng khoán phái sinh, chứng chỉ quỹ ETF); (ii). Bổ sung một số nội dung mới để phù hợp với quy định mới tại các văn bản pháp luật về chứng khoán được ban hành từ thời điểm Thông tư số 13 có hiệu lực đến nay; (iii). Sửa đổi các tham chiếu về Điều, Khoản của một số văn bản đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Bổ sung Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (TTLKCK) là chủ thể giám sát (cấp 1) (Từ Điều 16 đến Điều 23 Thông tư 115):

Trên thị trường chứng khoán cơ sở: TTLKCK thực hiện giám sát hoạt động thanh toán bù trừ chứng khoán tại TTLKCK và báo cáo UBCKNN các nội dung: cấp mã chứng khoán, mã định danh (ISIN code), cấp mã số giao dịch cho Nhà đầu từ nước ngoài (NĐTNN), sửa/loại bỏ giao dịch, chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống, danh sách cổ đông lớn của công ty đăng ký chứng khoán tại TTLKCK, thông tin và danh tính tài khoản giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư mở tại các CTCK.

Vai trò của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán được thể hiện tóm tắt như sau:

image

Nguồn: nghiên cứu tổng hợp

Để thực thi vai trò của cấp giám sát thứ nhất, TTLKCK phải xây dựng, ban hành các quy chế nghiệp vụ sau khi có sự chấp thuận của UBCKNN. Qua thực hiện các nghiệp vụ, TTLKCK có trách nhiệm giám sát và báo cáo UBCKNN khi phát hiện có dấu hiệu, hành vi vi phạm các quy định của pháp luật hiện hành. Phối hợp, chia sẻ thông tin với SGDCK để triển khai công tác giám sát giao dịch chứng khoán kịp thời, hiệu quả.

Thứ hai: Bổ sung nghĩa vụ báo cáo của thành viên giao dịch, thành viên lưu ký (Điều 26 Thông tư 115)

Qua tìm hiểu TTCK của một số nước như Mỹ, Đức, Hàn Quốc, Nhật bản, Đài Loan nhận thấy hoạt động giám sát tại các nước này đều có sự tham gia của CTCK – thành viên giao dịch của SGDCK với vai trò là cấp giám sát cấp 1. Về cơ bản, tại các nước này CTCK thực hiện nghĩa vụ giám sát trên cơ sở hệ thống công nghệ thông tin phát triển. Ngoài thực hiện giám sát giao dịch, các CTCK còn cùng với Hiệp hội hành nghề thực hiện giám sát bằng cơ chế tự quản, giám sát chéo giữa các CTCK với nhau nhằm đảm bảo tính tuân thủ của các CTCK trong hoạt động giao dịch chứng khoán. Tại TTCK Việt Nam do một số đặc thù riêng có, hơn nữa vai trò của tổ chức tự quản như Hiệp Hội kinh doanh chứng khoán còn chưa rõ nét, do vậy, việc CTCK tham gia vai trò là cấp giám sát thứ 1 trong giai đoạn này là chưa phù hợp. Tuy nhiên, không thể phủ nhận được sự cần thiết phải tham gia hoạt động giám sát giao dịch chứng khoán.

Theo quy định tại Thông tư 115, CTCK trong vai trò là TVGD và TVLK cùng có trách nhiệm phối hợp với UBCKNN, SGDCK, TTLKCK trong việc thực hiện công tác giám sát giao dịch chứng khoán khi được yêu cầu; Phối hợp với UBCKNN trong việc mời NĐT đến làm việc với các đoàn kiểm tra của UBCKNN liên quan đến các giao dịch có dấu hiệu bất thường; Trường hợp phát hiện giao dịch vi phạm các quy định về chứng khoán và TTCK có trách nhiệm báo cáo UBCKNN.

Việc bổ sung quy định CTCK là thành viên giao dịch có trách nhiệm giám sát việc tuân thủ các quy định của pháp luật về CK và TTCK đối với khách hàng của chính công ty, nhân viên của công ty bước đầu hướng tới công tác giám sát giao dịch được thực hiện một cách toàn diện (từ khi NĐT đặt lệnh tại CTCK tới khi lệnh giao dịch được thực hiện tại Sở và thanh toán tại TTLKCK), đồng thời đảm bảo việc thực hiện giám sát các giao dịch phù hợp hơn với thông lệ quốc tế,

Cùng với các quy định giám sát theo phương thức “bị động” của công ty chứng khoán (Điều 18 Thông tư 13), Thông tư 115 bổ sung nội dung quy định CTCK triển khai công tác giám sát một cách “chủ động”, theo đó, ngoài trách nhiệm báo cáo định kỳ, bất thường và theo yêu cầu của UBCKNN, SGDCK thì CTCK còn có trách nhiệm chủ động giám sát việc tuân thủ các quy định về giao dịch chứng khoán của nhân viên CTCK và khách hàng của chính CTCK đó. Khi phát hiện nhân viên, khách hàng của chính CTCK vi phạm các quy định về giao dịch chứng khoán phải kịp thời báo cáo cơ quan quản lý. Trường hợp nhân viên, khách hàng của công ty vi phạm các quy định của pháp luật chứng khoán và TTCK mà CTCK không báo cáo UBCKNN kịp thời có thể bị xử lý theo quy định.

Thứ ba: Để đảm bảo điều chỉnh toàn diện các đối tượng tham gia giao dịch, cung cấp dịch vụ giao dịch chứng khoán, Thông tư thay thế bổ sung các đối tượng giám sát của SGDCK, TTLKCK tham gia thị trường chứng khoán phái sinh. Các đối tượng này chịu sự giám sát của SGDCK, TTLKCK trong vai trò là thành viên giao dịch của Sở và thành viên bù trừ chứng khoán phái sinh;

Thứ tư: Bổ sung một số hoạt động nghiệp vụ của SGDCK: tổ chức TTCK phái sinh và các sản phẩm giao dịch trên TTCK phái sinh; Phối hợp với TTLKCK trong triển khai công tác giám sát giao dịch chứng khoán phái sinh đảm bảo công tác giám sát hiệu quả, kịp thời (Khoản 11 Điều 7 Thông tư 115).

Thứ năm: Bỏ nội dung cho phép SGDCK tổ chức kiểm tra giao dịch chứng khoán có dấu hiệu bất thường theo ủy quyền của UBCKNN do chưa phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành (Điều 12 Thông tư số 13/2013/TT-BTC). Theo đó, SGDCK có thẩm quyền (i) kiểm tra tuân thủ các quy chế, quy định, quy trình liên quan đến giao dịch chứng khoán, quy chế thành viên do SGDCK ban hành; (ii) Kiểm tra việc tuân thủ các quy định về niêm yết và công bố thông tin, giao dịch chứng khoán của TVGD là tổ chức niêm yết, đăng ký giao dịch trên SGDCK và báo cáo UBCKNN kết quả kiểm tra.

Hướng tới một thị trường minh bạch và ổn định, Bộ Tài chính, UBCKNN sẽ không ngừng nỗ lực xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lý đảm bảo thị trường hoạt động minh bạch và công bằng cho tất cả các bên tham gia trên thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung, khung pháp lý điều chỉnh hoạt động giao dịch chứng khoán nói riêng.

UBCKNN

Các tin khác