Skip to content
ssc.gov.vn
Phát triển thị trường chứng khoán hướng đến mục tiêu an toàn, bền vững
Chính phủ chung tay tái cơ cấu và phát triển thị trường chứng khoán hướng đến mục tiêu an toàn, bền vững
245
15/03/2019

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị “Triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) năm 2019” do Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức vào cuối tháng Hai vừa qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cho biết, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ luôn luôn quan tâm và thường xuyên có chỉ đạo rất chặt chẽ đối với sự phát triển của thị trường vốn nói chung, trong đó có TTCK. Tạp chí Chứng khoán xin trân trọng trích đăng ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ tại Hội nghị.

 


Đánh giá về tình hình TTCK Việt Nam năm 2018, có thể “gói gọn” trong một câu, đó là thị trường đã “vượt khó thành công”. Năm 2018, chỉ số VN Index có lúc lên đến mức lịch sử 1.240 điểm, nhưng tính chung cả năm 2018, chỉ số này giảm điểm so với năm 2017 nhưng thị trường lại có sự tăng trưởng về quy mô. Tuy nhiên, so với mức giảm chung của các TTCK khác trên thế giới thì mức giảm điểm của chỉ số VN Index là không đáng kể. TTCK của chúng ta vẫn phát triển ổn định trong điều kiện kinh tế thế giới và khu vực bất định. Trong hoàn cảnh thế giới như vậy mới thấy hết ý nghĩa của những thành tựu mà TTCK đã đạt được trong năm qua.

Về quy mô thị trường, tổng quy mô vốn hóa chung của TTCK hiện đạt khoảng 110% GDP, tỷ lệ này đúng bằng với tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế vào cuối năm 2015 và đầu năm 2016. Trong đó, vốn hóa thị trường cổ phiếu đã vượt mục tiêu được 2 năm (mục tiêu đề ra đến năm 2020 là 70% GDP mà cuối năm 2018 chúng ta đã đạt 72%). Thị trường trái phiếu (TTTP) cũng phát triển với quy mô và tốc độ tốt, quan trọng là cơ cấu thị trường đã có những thay đổi theo chiều hướng rất tích cực. Nếu như trước đây, 80% lượng trái phiếu chính phủ (TPCP) do các tổ chức tín dụng nắm giữ, thì đến cuối năm 2018, con số này còn khoảng 40%, lượng TPCP còn lại do các quỹ đầu tư nắm giữ. Kỳ hạn phát hành TPCP cũng đã được kéo dài hơn, nếu như trước kia thường chỉ được 2 – 3 năm, thì hiện nay kỳ hạn lên đến 12 năm và dài hơn, đồng thời lãi suất ổn định hơn và xu hướng giảm đi nhiều. Điều này không chỉ giúp Chính phủ huy động được vốn mà còn giúp doanh nghiệp cũng huy động được vốn.

Đánh giá tổng quan năm 2018, TTCK Việt Nam được coi là một thị trường thành công nhất trong huy động vốn trong các thị trường ASEAN. Để có được những kết quả đó là nhờ sự đoàn kết, nỗ lực của tất cả các thành viên trên thị trường, trong đó có vai trò điều phối, chỉ đạo của Chính phủ, mà trực tiếp là Bộ Tài chính và UBCKNN cũng như sự phối hợp của các Bộ, ban, ngành. Đây là một năm mà chúng ta đã vượt qua thử thách, vượt khó thành công. Thay mặt Chính phủ, chúng tôi nhiệt liệt biểu dương, đánh giá cao những thành tựu mà chúng ta đã đạt được trong năm 2018, đặc biệt là đánh giá cao, biểu dương Bộ Tài chính, UBCKNN cùng các Bộ, ngành và tất cả thành viên thị trường đã có một năm rất miệt mài, nỗ lực để vượt qua mọi thử thách, khó khăn để đạt được những thành công cơ bản, điều đó góp phần cho năm 2018 khép lại với nhiều kỷ lục của nền kinh tế đã đạt được…

Sang năm 2019 và những năm tiếp theo, thông điệp đầu tiên mà chúng tôi muốn chuyển đến cho Hội nghị, đó là Chính phủ cam kết hai việc:

Thứ nhất, Chính phủ cam kết tiếp tục củng cố và tăng cường hơn nữa sự ổn định của nền tảng kinh tế vĩ mô, gia tăng sự chống chịu và va đập của hệ thống ngân hàng, của các thị trường, trong đó có TTCK đối với các biến động bên trong. Cam kết này không phải Chính phủ “ăn đong” từng năm, mà bắt đầu từ năm 2017 Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ, ngành phân tích, đánh giá từng loại rủi ro đối với từng loại thị trường và các giải pháp để đối phó. Từ năm 2017 - 2020, Chính phủ đã có kịch bản đặt ra trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội 5 năm đến năm 2025 và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030, 2045. Chúng ta không được chủ quan và với những bản kế hoạch, chiến lược rất cụ thể, Chính phủ đang triển khai và sẽ làm rất quyết liệt.

Thứ hai, Chính phủ đang làm mọi cách để tiếp tục duy trì và khơi thông các động lực tăng trưởng thông qua hai việc chính, một là củng cố các nền tảng vĩ mô và hai là duy trì, khơi thông các động lực tăng trưởng.

Đây là hai cam kết rất mạnh mẽ của Chính phủ và chúng ta có thể yên tâm chung tay gánh vác với cả nước để đạt được mục tiêu này, mặc dù các mục tiêu đề ra không đơn giản trong điều kiện thế giới bất định.

Với hai cam kết trên thì trong năm 2019 và các năm tiếp theo, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính, UBCKNN một kế hoạch tổng thể và đầy tham vọng để tái cơ cấu và phát triển TTCK, trước mắt là đến năm 2020 và lộ trình đến năm 2025, cụ thể:

Thứ nhất, nhiệm vụ trọng tâm trong năm nay đối với ngành Chứng khoán là hoàn thiện Luật Chứng khoán (sửa đổi) để trình Quốc hội vào kỳ họp đầu tiên (tháng 5/2019) và kỳ họp thứ hai (tháng 10/2019) sẽ được thông qua. Dự án Luật Chứng khoán (sửa đổi) được thông qua sẽ tạo khuôn khổ pháp lý cho TTCK phát triển, thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài nước cho đầu tư phát triển, tạo khuôn khổ pháp lý để phát triển TTCK hiện đại, minh bạch, lành mạnh, an toàn, bền vững và chuyên nghiệp, tiếp cận với thông lệ quốc tế, góp phần nâng hạng thị trường. Mặt khác, Luật Chứng khoán (sửa đổi) phải khắc phục được những bất cập, bất hợp lý đang tồn tại.

Thứ hai, chúng ta phải tiếp tục tái cơ cấu mạnh mẽ TTCK đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025 với một số vấn đề chính như sau: Mục tiêu là tiếp tục cơ cấu lại toàn diện để TTCK Việt Nam thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Xây dựng cơ cấu hợp lý hơn, cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, giữa thị trường cổ phiếu và TTTP, giữa TPCP và trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), hỗ trợ tích cực cho quan hệ tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và tiệm cận với các thông lệ tốt nhất của quốc tế.

Về một số mục tiêu cụ thể thì đang có một số phác thảo như thế này:

+ Chúng ta phấn đấu quy mô thị trường cổ phiếu đến năm 2020 đạt 100% GDP (so với trước đây là 70%) và 125% GDP vào năm 2025. Quy mô TTTP đạt 47% GDP vào năm 2020 và 55% vào năm 2025. Số lượng công ty niêm yết (CTNY) đến năm 2020 phải tăng ít nhất là 20% so với năm 2017, số lượng nhà đầu tư trên thị trường phải đạt mức 3% dân số vào năm 2020 và 5% vào năm 2025 (hiện nay khoảng 2%). Đảm bảo hợp lý cơ cấu giữa nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư có tổ chức, giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN). Đồng thời tạo cơ chế để thúc đẩy sự phát triển của các nhà đầu tư chuyên nghiệp trên TTCK.

+ Đa dạng hóa sản phẩm trên TTCK, triển khai các sản phẩm chứng quyền có bảo đảm, hợp đồng tương lai (HĐTL) TPCP và HĐTL trên các chỉ số mới ngoài chỉ số VN30 trước năm 2020. Riêng sản phẩm chứng quyền có đảm bảo (CW), năm 2019 chúng ta sẽ bắt đầu triển khai ngay và từng bước triển khai các sản phẩm quyền chọn và HĐTL trên cổ phiếu trước năm 2025.

+ Lành mạnh hóa tình hình tài chính, nâng cao năng lực quản trị của các tổ chức kinh doanh chứng khoán (TCKDCK) theo các quy định của pháp luật. Nâng chỉ tiêu an toàn tài chính của các TCKDCK lên so với hiện tại.

+ Trước năm 2020, phải đổi mới toàn diện và đồng bộ công nghệ giao dịch và thanh toán bù trừ trên TTCK.

+ Đến năm 2025, chất lượng quản trị công ty (QTCT) trong các CTNY phải đạt mức bình quân của ASEAN-6.

Về các giải pháp, chúng tôi xin nhấn mạnh trong năm 2019, chúng ta sẽ triển khai các giải pháp sau đây: Chúng ta phải tiến hành tái cơ cấu đồng bộ cơ sở hàng hóa, cơ cấu lại cơ sở nhà đầu tư, cơ cấu lại các TCKDCK, cơ cấu lại tổ chức thị trường, phát triển thị trường minh bạch, bền vững, chuyên nghiệp, hiện đại, tiếp cận thông lệ quốc tế, củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, sớm nâng hạng thị trường.

Về cơ cấu lại cơ sở hàng hóa: Một là, chúng ta tiến hành cơ cấu lại cơ sở hàng hóa trên TTCK. Chính phủ tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ cổ phần hóa (CPH) và thoái vốn nhà nước theo các danh mục đã được nhà nước phê duyệt. Thực hiện kiểm tra, xử lý kịp thời các doanh nghiệp không tuân thủ quy định về niêm yết, đăng ký giao dịch (ĐKGD) sau khi đã CPH và áp dụng những phương pháp mới như phương pháp dựng sổ. Tiến hành niêm yết, ĐKGD cổ phiếu của các ngân hàng thương mại (NHTM) cổ phần theo hướng đến hết năm 2020, toàn bộ các NHTM phải niêm yết và ĐKGD trên TTCK. Ban hành lộ trình các sản phẩm phái sinh mới theo hướng từ đơn giản tới phức tạp. Trong năm 2019, chúng ta phải triển khai ngay sản phẩm CW. Hoàn thiện bộ quy tắc chỉ số VN30 phù hợp với thông lệ quốc tế và cơ cấu lại bộ chỉ số này. Phát triển thêm các chỉ số cơ sở để làm tài sản cơ sở cho TTCKPS. Đa dạng hóa các sản phẩm trái phiếu, tiến tới thiết lập đường cong lãi suất chuẩn và đề xuất phương án phát hành trái phiếu mới theo lộ trình… Phát triển các loại hình quỹ đầu tư ETF và quỹ đầu tư bất động sản nhằm đa dạng hóa các loại sản phẩm quỹ.

Hai là, cần phải nâng cao tính minh bạch và chất lượng hàng hóa. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động huy động vốn và sử dụng vốn huy động trên TTCK. Phát hiện và xử lý nghiêm, kịp thời, công khai các trường hợp tăng vốn ảo và sử dụng vốn sai mục đích, nhất là trường hợp trước khi trở thành CTĐC.  Tăng cường kiểm tra chất lượng BCTC, bản cáo bạch và hoạt động kiểm toán của các đơn vị kiểm toán và kiểm toán viên. Phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội Kiểm toán viên hành nghề trong việc đào tạo, đánh giá chất lượng BCTC, giám sát xử lý vi phạm đối với công ty kiểm toán, kiểm toán viên hành nghề và công khai các sai phạm. Xây dựng, triển khai đề án áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế, khuyến khích các CTNY có quy mô lớn thực hiện công bố BCTC theo chuẩn mực kiểm toán quốc tế. Tăng cường đào tạo, tuyên truyền về QTCT, thực hiện chương trình đánh giá xếp hạng QTCT hàng năm cho các CTNY, nâng cao vai trò và trách nhiệm của các Sở Giao dịch Chứng khoán (SGDCK) trong việc giám sát thực hiện các quy định về công bố thông tin (CBTT). Khuyến khích các tổ chức xếp hạng tín nhiệm có uy tín tham gia thành lập doanh nghiệp xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam, tiến tới quy định doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng và niêm yết trái phiếu phải được định mức tín nhiệm.

Về cơ cấu mạnh mẽ lại cơ sở nhà đầu tư trên thị trường:

Đối với nhà đầu tư cá nhân: ban hành các tiêu chí, tiêu chuẩn về nhà đầu tư chuyên nghiệp để phân loại lại nhà đầu tư. Trong dự án Luật Chứng khoán (sửa đổi), nhà đầu tư cá nhân đã được đưa vào danh sách nhà đầu tư chuyên nghiệp chứ không chỉ nhà đầu tư tổ chức mới là chuyên nghiệp. Tăng cường công tác đào tạo, tập huấn, phổ biến kiến thức, thông tin tuyên truyền về chứng khoán và TTCK, tạo điều kiện tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nhỏ, nhà ĐTNN thông qua việc cho phép CTCK mở tài khoản trực tuyến và xác thực khách hàng trực tuyến.

Đối với nhà đầu tư có tổ chức: ban hành các chính sách khuyến khích phát triển chương trình hưu trí tự nguyện bao gồm sản phẩm bảo hiểm hưu trí và quỹ hưu trí.

Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho nhà ĐTNN tiếp cận TTCK Việt Nam.

Về cơ cấu lại TCKDCK: cụ thể là các công ty chứng khoán (CTCK) và công ty quản lý quỹ (CTQLQ). Về giải pháp chung, yêu cầu toàn bộ CTCK, CTQLQ tự xây dựng và triển khai phương án cơ cấu lại theo hướng đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao năng lực tài chính, củng cố khả năng quản trị rủi ro, QTCT, tăng cường tính minh bạch và chuyên nghiệp. Hoàn thiện hệ thống phân loại đánh giá rủi ro và cảnh báo sớm đối với các CTCK, CTQLQ, thực hiện phân loại các CTCK, CTQLQ để tăng cường hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý và giám sát.

Về các giải pháp cơ cấu lại thị trường: ngay từ những ngày đầu năm 2019, chúng ta triển khai mạnh mẽ những nhiệm vụ sau đây:

Đối với giải pháp cơ cấu lại tổ chức thị trường: Bộ Tài chính và UBCKNN phải sớm thành lập SGDCK Việt Nam theo lộ trình, mô hình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 32/QĐ-TTg ngày 07/01/2019. Mô hình này sẽ tiết kiệm chi phí cho nhà đầu tư và tăng tính tổ chức của thị trường này. Thực hiện phân mảng thị trường theo tiêu chí về quy mô chất lượng hoạt động, thanh khoản trên nguyên tắc không làm xáo trộn và đảm bảo duy trì hoạt động liên tục của thị trường.

Hoàn thành và đưa hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) mới đi vào hoạt động đồng bộ giữa hai SGDCK và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) trong năm 2019. Hoàn thiện mô hình đối tác bù trừ trung tâm tại VSD theo thông lệ quốc tế. Nghiên cứu đề án kế nối hệ thống thanh toán bù trừ và quyết toán chứng khoán với hệ thống quyết toán liên ngân hàng để thực hiện thanh toán bù trừ cho các giao dịch chứng khoán khác. Đề nghị nghiên cứu dịch vụ quản lý tài sản thế chấp tập trung và hoạt động giao dịch đảm bảo tại VSD…

Đối với các giải pháp tăng tính thanh khoản cho thị trường: triển khai các loại lệnh mới trên thị trường cổ phiếu, đặc biệt là các loại lệnh phù hợp với nhu cầu của các nhà đầu tư chuyên nghiệp, triển khai hoạt động giao dịch trong ngày phù hợp với điều kiện của thị trường. Thực hiện việc nới rộng biên độ giao dịch giá trong ngày theo tính chất của từng phân bảng cổ phiếu niêm yết, nghiên cứu để áp dụng cơ chế ngắt mạnh tự động trong trường hợp thị trường có biến động mạnh, nghiên cứu thận trọng việc tăng thời gian giao dịch áp dụng cho một số giao dịch đặc biệt. Nghiên cứu triển khai mô hình vay và cho vay chứng khoán trên cơ sở phù hợp với năng lực tài chính, khả năng quản trị rủi ro của TCKDCK. Cải thiện mô hình tổ chức thị trường và hệ thống giao dịch trái phiếu phù hợp với tính chất của giao dịch thỏa thuận, đảm bảo chế độ kế toán, chế độ báo cáo kịp thời, chính xác và xây dựng đường cong lãi suất chuẩn trên thị trường…

Về nâng cao năng lực quản lý, giám sát và thực tiễn thực thi: Triển khai hoạt động của tổ điều hành TTCK do Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ. Cần phối hợp với các ngành, kể cả các cơ quan chức năng như: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ và cơ quan an ninh điều tra. Cần có một cơ chế xử lý liên ngành và có cơ chế báo cáo kịp thời với Thủ tướng và Chính phủ để xử lý những trường hợp đặc biệt. Từng bước chuyển mô hình quản lý, giám sát của UBCKNN từ quản lý giám sát tuân thủ sang mô hình quản lý giám sát dựa trên rủi ro. Hoàn thiện hệ thống giám sát TTCK trên cơ sở xác định rõ trách nhiệm xây dựng các TCKDCK thành đơn vị giám sát cấp 1 trên thị trường. Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong quản lý và giám sát, đặc biệt là công tác giám sát đối với các CTĐC và giám sát giao dịch trên thị trường... Triển khai có hiệu quả các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế trong lĩnh vực chứng khoán, các chương trình hợp tác với các tổ chức và đối tác quốc tế, đặc biệt là các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết. Xây dựng chiến lược đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý thanh tra, kiểm tra.

Ngoài ra, còn một số giải pháp bổ sung để nâng hạng thị trường:

Nếu chúng ta làm tốt tất cả các giải pháp trên thì TTCK sẽ tự khắc được nâng hạng và cần triển khai thêm một số giải pháp bổ sung như:

Đảm bảo quyền bình đẳng trong tiếp cận thông tin của nhà ĐTNN thông qua xây dựng và thường xuyên cập nhật thông tin, trang thông tin bằng tiếng Anh của UBCKNN và các SGDCK. Khuyến khích các CTĐC thực hiện CBTT bằng tiếng Anh và nghiên cứu thêm việc bắt buộc phải CBTT bằng tiếng Anh trong Luật Chứng khoán (sửa đổi). Tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính về thủ tục cấp mã số giao dịch, thủ tục đăng ký chào bán chứng chỉ quỹ mở, hướng dẫn thực hiện bỏ phiếu điện tử và họp trực tuyến. Nghiên cứu sửa đổi các quy định về mở và sử dụng tài khoản về vốn đầu tư gián tiếp theo hướng tiếp tục tạo thuận lợi cho nhà ĐTNN, các quỹ đầu tư.

Tổ chức đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý và tổ chức xếp hạng thị trường để có giải pháp chính sách phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Tăng cường công tác tuyên truyền ra nước ngoài về tình hình TTCK Việt Nam. Tăng cường vai trò của các hiệp hội, liên hiệp; thực hiện trao đổi tham vấn thường kỳ với các hội nghề nghiệp về cơ chế chính sách, giải pháp phát triển TTCK. Rà soát các chương trình đào tạo người hành nghề trên TTCK theo hướng hài hòa với các chuẩn mực chung của ASEAN. Xây dựng bộ nguyên tắc về QTCT để áp dụng cho các CTNY trên TTCK.

Cuối cùng, tôi muốn nói mấy ý thế này: nếu chúng ta muốn đi nhanh thì có thể đi một mình. Chúng ta muốn đi xa và quan trọng hơn là muốn về đích thì nên đi cùng nhau và cùng đi một hướng. Chúng tôi rất mong muốn việc này, chúng tôi đề nghị các doanh nghiệp, dù là các doanh nghiệp đại chúng, doanh nghiệp chưa phải là đại chúng, doanh nghiệp đã niêm yết hay doanh nghiệp chưa niêm yết, các thành viên thị trường… chúng ta hãy cùng nắm tay nhau để cùng nhau đi xa và về đích theo mục tiêu mà Chính phủ luôn mong muốn và kỳ vọng, đó là có một TTCK phát triển nhanh, mạnh, an toàn và bền vững.

 

Các bài viết khác: